Nijerya

+ Yorum Gönder
Diğer Konular ve Dünya Ülkeleri Bölümünden Nijerya ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    Fatal
    Özel Üye
    Reklam

    Nijerya

    Reklam



    Nijerya

    Forum Alev
    Nijerya Federal Cumhuriyeti, kısaca Nijerya, Batı Afrika'da, Gine Körfezi kıyısında, Benin ile Kamerun arasında yer alan bir ülkedir. Başkenti Abuja, en büyük şehri Lagos'tur.


    Arazi kullanımı

    • Tarıma uygun topraklar: %33
    • Daimi ekinler: %3
    • Otlaklar: %44
    • Ormanlık arazi: %12
    • diğer: %8 (1993 verileri)
    • Sulanan arazi: 9,570 km² (1995 verileri)

    Nüfus

    Mülteci oranı

    5.28 mülteci/1.000 nüfus (2001 tahmini)

    Bebek ölüm oranı

    73.34 ölüm/1,000 doğan bebek (2001 tahmini)

    Ortalama hayat süresi

    • erkeklerde: 51.07 yıl
    • kadınlarda: 51.07 yıl (2001 verileri)
    • Ortalama çocuk sayısı:5.57 çocuk/1 kadın (2001 tahmini)
    • HIV/AIDS - hastalıklarına yakalanan yetişkin sayısı: %5.06 (1999 verileri)
    • HIV/AIDS - hastalığı olan insan sayısı: 2.7 milyon (1999 verileri)
    • HIV/AIDS - hastalıklarından ölenlerin sayısı: 250,000 (1999 verileri)

    Nüfusun etnik dağılımı

    Kendallar en fazla yer alan insan

    Din

    Müslüman %60, Hıristiyan %30, yerel inançlar %10; Müslüman nüfus ülkenin kuzeyinde, Hristiyan nüfus ise kuzeye nazaran daha verimli ve ormanların yoğun olduğu güneyde yaşar. Nijerya'da Müslüman nüfusun dağılımı şöyledir: Hausalar %90, Yorubalar %50, Fulaniler %92, Kanurların ise tamamı Müslümandır. Nijeryalı müslümanların geneli sünni Maliki mezhebine mensuptur.Hristiyanların ise beşte dördü protestan, geriye kalan beşte birlik kısım katoliktir.Nijerya'da az sayıdada yahudi vardır. Lagos, en fazla Müslüman'ın bulunduğu yerdir ancak Lagos'ta Sünni Hanefi mezhebinden olan daha ağırlıktadır. Abuja, en fazla Hristiyan'ın bulunduğu yerdir ve burda Protestan ağırlıktadır.

    Dil

    İngilizce (resmi), Hausa, Yoruba, Igbo (Ibo), Fulani

    Okur yazar oranı

    15 yaş ve üzeri için veriler
    • toplam nüfusta: %57.1
    • erkekler: %67.3
    • kadınlar: %47.3 (1995 verileri)

    Yönetimi

    İdari bölümler

    36 eyalet ve 1 bölge; Abia, Abuja Federal Başkent Bölgesi, Adamawa, Akwa Ibom, Anambra, Bauchi, Bayelsa, Benue, Borno, Cross, Delta, Ebonyi, Edo, Ekiti, Enugu, Gombe, Imo, Jigawa, Kaduna, Kano, Katsina, Kebbi, Kogi, Kwara, Lagos, Nassarawa, Nijer, Ogun, Ondo, Osun, Oyo, Plato, Nehirler Bölgesi, Sokoto, Taraba, Yobe, Zamfara

    Milli bayram

    • Bağımsızlık günü, 1 Ekim (1960)

    Ekonomi

    • GSYİH: Satınalma Gücü paritesi - 117 milyar $ (2000 verileri)
    • GSYİH - reel büyüme oranı: %3.5 (2000 verileri)
    • GSYİH - sektörel bileşim: tarım: %40
    endüstri: %40 hizmet: %20 (1999 verileri)
    • Enflasyon oranı (tüketici fiyatlarında): %6.5 (2000 verileri)
    • İş gücü: 66 milyon (1999 verileri)
    • Sektörlere göre işgücü dağılımı: tarım %70, endüstri %10, hizmet %20 (1999 verileri
    • İşsizlik oranı: %28 (1992 verileri)
    • Endüstri: Ham petrol, kömür, kalay, palmiye yağı, pamuk, kauçuk, ağaç, tekstil, deri ve post, çimento ve yapı malzemeleri, gıda maddeleri, ayakkabılar, kimyasallar, gübre, matbaa, seramik, çelik
    • Endüstrinin büyüme oranı: %1.5 (2000 verileri)
    • Elektrik üretimi: 18.7 milyar kWh (1999)
    • Elektrik tüketimi: 17.372 milyar kWh (1999)
    • Elektrik ihracatı: 19 milyon kWh (1999)
    • Elektrik ithalatı: 0 kWh (1999)
    • Tarım ürünleri: Kakao, palmiye yağı, mısır, pirinç, darı, manyok, patates, kauçuk, büyükbaş hayvan, koyun, keçi, domuz, kereste, balık
    • İhracat: 22.2 milyar $ (2000 verileri)
    • İhracat ürünleri: Petrol ve petrol ürünleri %95, kakao, kauçuk
    • İhracat ortakları: ABD %36, Hindistan %9, İspanya %8, Brezilya %6, Fransa %6, (1999)
    • İthalat: 10.7 milyar $ (2000 verileri)
    • İthalat ürünleri: Makine, kimyasallar taşıt araçları, sanayi malları, gıda ve canlı hayvanlar
    • İthalat ortakları: İngiltere %11, Almanya %10, ABD %9, Fransa %8, Çin %6 (1999)
    • Dış borç tutarı: 32 milyar $ (2000 verileri)
    • Para birimi: Naira (NGN)
    • Para birimi kodu: NGN
    • Mali yıl: Takvim yılı




  2. 2
    RüzgarGülü
    Bayan Üye

    --->: Nijerya

    Reklam



    NİJERYA

    DEVLETİN ADI: Nijerya Federal Cumhûriyeti
    BAŞŞEHRİ: Lagos
    NÜFUSU: 89.666.000
    YÜZÖLÇÜMÜ: 923.773 km2
    RESMİ DİLİ: İngilizce
    DİNİ: İslâm
    PARA BİRİMİ: Naira (= 100 Kobo)
    Batı Afrika’da, İngiliz Milletler Topluluğu üyesi federal bir cumhûriyet.

    Târihi

    Bugünkü Nijerya topraklarında ilk yaşayanların, mîlattan 700 yıl öncesine rastladığı tahmin edilmekte, fakat bunların kimler olduğu hakkında kesin bir hükme varılamamaktadır.

    Nijerya’nın târihini, Arapça yazılmış kayıtlara dayalı olarak, kuzey bölgelerde 9. yüzyıl başlarında kurulmuş, Konem-Boru ve batı bölgelerde de yedi Hausa şehir devletleriyle başlatmak mümkündür.

    On ikinci yüzyıldan îtibâren kurulmaya başlanmış Yoruba veIfe krallıkları, 14. yüzyıldan îtibâren kıtayı aydınlatmaya başlayan İslâm ışıklarıyla eriyip gitmişlerdir.

    İslâmiyetin yayılmasıyla, mevcut şehir devletleri ve birçok kabîle Müslümanlıkla şereflenmişlerdir. Buna göre Kuzey Nijerya tamâmen İslâmlaşmış ve geri kalan bölgeler de İslâmiyetin nüfûzu altına girmişti.

    Nijerya’ya ilk olarak 15. yüzyılda Avrupa sömürgeciliğini ve zulmünü getirenler, Portekiz ve İngiliz esir tüccarı denizciler olmuştur. Bir yanda doğudan parlayan İslâm güneşi köleliği önleyici, eritici ışıklarıyla Afrikalılara hayat getirirken, diğer yanda bozulmuş dinlerinin taassubu ve maddî hırslarla dolmuş Avrupalılar, Nijerya’nın zenci insanlarını esir yapıyor ve satıyordu. Böylece, Avrupalıların işgalleriyle Atlantik esir ticâreti başlamıştı. 350 yıl kadar süren bu vahşet, 20.000.000 Nijeryalı’nın esir olarak satılmasıyla Avrupa târihinde kara bir leke olarak kalmıştır.

    İngiltere, 19. yüzyıl başlarından îtibâren, Nijerya içişlerine karışmaya başladı. İlk olarak Lagos, 1861 yılında bir İngiliz kolonisi hâline geldi. 1885’te Gine Körfezi civârı, İngiltere’nin himayesine girdi. Bundan sonra İngiltere, Nijerya’yı iki himâye bölgesine ayırdı. İkisini birden bir vali yönetiminde tuttu.

    Birinci Dünyâ Harbinden sonra başlayan milliyetçilik hareketleri, Nijeryalılar arasında yabancılara karşı isyan etme ve bağımsızlığı elde etme düşüncesini getirdi.

    1950 yılında, idâre gücünü, merkezî otoriteyle üç ayrı bölgenin meclisleri arasında paylaştıran yeni bir federal sistem getirildi. 1954 yılında îlân edilen anayasa, kuzey, batı ve doğu bölgeleri güçlü bir merkezi hükümete bağlı olarak, Nijeryalılara sâhip oldukları kânûnî hakları verdi. İngiltere, iş başına kendi çıkarlarını koruyacak bir hükümeti getirmeyi plânlıyordu. Ülkede üç büyük parti kuruldu ve 1959 yılında seçimler yapıldı. Bu seçimlerde kuzey bölgenin Nijerya Halkları Kongresi (NPC) kazandı ve parti lideri Ebubekir Tafawa Balewa başbakan oldu. Müslümanların çoğunlukta olduğu kuzey bölge iktidara gelince, ilk iş olarak 1960 yılında bağımsızlığı elde etti. Nijerya bundan sonra 1963 yılında Cumhûriyeti îlân etti ve akabinde 1965 yılında yeni seçimler yapıldı. Fakat bundan sonra Nijerya’da iç karışıklıklar başladı. 30 Mayıs 1967’de Doğu Bölgesi Biafra Cumhûriyeti adıyla isyan ettiyse de, Nijerya hükümeti dış güçlerin yardımıyla bu isyanı bastırdı. Fakat bu iç harp 30 aydan fazla sürdü ve 20. yüzyılın en kanlı ve korkunç çatışmalarından biri oldu. Biafra bölgesi binlerce ölü ve birçok harap olmuş binayla doldu.

    1970 yılından sonra olay yatıştı ve bu arada bulunan petrol yatakları Nijerya’nın hayâtını değiştirdi. 29 Haziran 1975’te General Muhammed yeni bir askerî darbeyle iş başına geldi. Çok geçmeden 1976’da yapılan üçüncü ihtilâl teşebbüsü başarısızlıkla bitti. Fakat, General Muhammed öldürüldü ve yerine, yardımcısı General Olesegun Obasanjo geçti. General İbrâhim Babangida devlet başkanı olup, askerî bir rejim kuruldu. Bundan sonra NijeryaFederal Hükümeti, petrol gelirlerinin getirdiği refah düzeyi ile iç olayları önlemeye başladı ve bugün için Nijerya Afrika’nın en gelişmiş ülkelerinden biri hâline geldi. 4 Temmuz 1992’de seçimlerle tekrar demokratik düzene geçilmeye ilk adım atıldı. Sivil yönetime geçiş târihi olarak çeşitli zamanlar belirlendi ise de en son olarak 27 Ağustos 1993’e ertelendi.

    Fizikî Yapı

    Nijerya, güney batı Afrika kıyısında, 3° 57’ ve 13° 54’ kuzey enlemleriyle 2° 39’ ve 14° 38’ doğu boylamları arasında yer alır. Doğusunda Kamerun, kuzeydoğusunda Çad, kuzeyinde Nijer ve batısında Benin devletleri yer alır. Güneyi, Gine Körfeziyle Atlantiğe açılır. Yüzölçümü yaklaşık olarak 923.773 km2dir.

    Nijerya, esas olarak dört coğrafî bölgeye ayrılır kıyıdaki mangrovlı (Afrika’da bataklıklarda yetişen bir cins ağaç) bataklık bölgesi, tropikal ormanlık bölge, Savana bölgesi ve kuzeydeki yarı çöl bölge.

    Yaklaşık 100 km kadar iç bölgeye giren kıyı bölgesi, hemen hemen 36.000 km2 lik geniş bir deltaya ve mangrov ağaçlarıyla dolu bataklıklara sâhiptir. Bölgede yüzlerce nehir ve kolları mevcuttur. Nijerya toprakları, kıyılardan îtibâren tedricen kesilmiş ve dağlık arâzilerle kırılmış, hafif ondüleli bir yayla görünümündedir. Lagos’tan Kamerun sınırına kadar olan şerit, ekvatoral ormanlık araziyle örtülüdür.

    Nijerya’nın ikinci ormanlık bölgesi, Savana bölgesidir. Ülaaai baştan başa (yaklaşık 320 kilometreyi aşkın bir mesâfede) kateden Nijer Nehrinin batı bölgesi, dağlık bir arâzidir. Bu yüksek dağlar arasında Adamawa Dağları yaklaşık 80 km uzunluğundadır. Ülkenin en yüksek yeri, yine bu dağlar üzerindeki Dimlang Tepesi olup, yaklaşık 2042 metredir.

    Ülkenin güneydoğusunu ise Kamerun Dağlarının batı yamaçları örter ve bütün güneydoğu sınırı boyunca uzanırlar. Bu dağlar, ortalama 1500 m yüksekliğinde olup, bâzı yerleri 2000 metreye ulaşır.

    Kuzey Nijerya ise nispeten yarıçöl olup, Büyük Sahra Çölünün güneye doğru bir devamı şeklindedir.

    İklim

    Nijerya, tropikal iklimin tesirinde, yüksek sıcaklıkların olduğu bir ülkedir. Yıllık ortalama yağış miktarı, bölgeden bölgeye farklılıklar gösterir. Kıyıdan îtibâren iç bölgelere doğru uzanan yeşillik ve ormanlık bölgeler, yılda ortalama olarak 1000 ilâ 1500 mm civârında yağış alır. Lagos civarında birkaç kilometre genişliğinde olan ekvatoral ormanlık arâzi, doğu sınırına doğru 160 kilometreye kadar genişler. Bu bölge ve Nijer Nehri deltası, en güneyi yüzlerce tatlı ve tuzlu sularla beslenmiş, sert ve yumuşak tahtalı, kıymetli ağaç ceşitleriyle doludur. Kıyı bölgesinin nem miktarı yaklaşık % 75 civârında olup, en fazla yağışı mayıs ve haziran aylarında alır. Ortalama sıcaklık ise 29-30°C civarındadır.

    Savana bölgesiyse yılda ortalama olarak, en fazla ağustos ayında olmak üzere, 1000 mm yağış alır. Jos Yaylasında bu rakam, 1500 milimetreyi geçmektedir. Sıcaklık ise 28-33°C arasında olup, mart-nisan aylarında 37°C’ye kadar yükselebilmektedir.

    Kuzey bölgelerde çöl iklimi mevcuttur. Kış aylarında Büyük Sahradan güneye doğru şiddetli esen rüzgârlar, berâberlerinde toz ve kum getirirler.

    Tabiî Kaynakları

    Nijerya toprakları, kıyıdan îtibâren kuzey sınırı Nijer’e kadar, ormanlarla kaplıdır. Kıyı bölgesindeki ekvator ormanları, kuzeydeki ormanlara nazaran daha sık ve geniştir. Kamerun sınırına doğru bu genişlik, 160 kilometreyi bulabilmektedir. Uzun otların ve karışık cins ağaçların bulunduğu savana bölgesindeki ormanlar ise 550 km genişliğine ulaşır. Bu ormanlarda genellikle sert ve yumuşak tahtalı ağaç türleri vardır. Doğu Nijerya’da ise, daha çok palmiye ağaçları yer alır. Dünyânın en uzun nehirlerinden biri olan Nijer Nehri boyları ve en güney uçta yer alan delta bölgesindeki ormanlar daha çok boz renkli palmiyeler, baobob, akasya ve salkım ağaçları ile doludur.

    Nijer’den doğan Nijer Nehri, 4180 km uzunluğunda olup, ülkenin hayat kaynağıdır. Lakoja bölgesindeki ikinci büyük nehir olan Benue ile birleşir ve güneyde delta bölgesine kadar 280 km yol kateder. Delta bölgesinde ise yüzlerce irili ufaklı nehir mevcuttur. Nijer Nehri üzerinde kurulu Kainiji Barajı ile elektrik elde edilmektedir.

    Nijerya topraklarının büyük bir kısmı yüksek demir ve alüminyum konsantrasyonu ihtivâ eder. Yağmurlar sebebiyle de toprak kızıl renk almıştır. Dolayısıyla, sert örtü hâlindeki bu kızıl killi topraklar verimsizdir. Çad Gölü çevresinde ise toprak siyah renkli olup, ekime müsâit değildir. Güney ormanları bölgesindeki topraklar kireç bakımından kifâyetsizdir. Buna rağmen güneydeki bitki çeşidi ve yoğunluğu kuzeyden daha fazladır.

    Nijerya ormanlarında çok çeşitli yırtıcı hayvan yetişir. Aslan, kaplan, leopar bol bulunur. Bundan başka maymun, suaygırı, antilop, kuzeye doğru fil, zürafa ve gergedan da sık rastlanan hayvanlardandır.









+ Yorum Gönder
5 üzerinden | Toplam : 0 kişi