Peltier Kullanılarak Katı Cisimlerin Isı İletim Katsayısının Ölçülmesi

+ Yorum Gönder
Elektronik ve Elektrik Bölümü Bölümünden Peltier Kullanılarak Katı Cisimlerin Isı İletim Katsayısının Ölçülmesi ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    Fatal
    Özel Üye
    Reklam

    Peltier Kullanılarak Katı Cisimlerin Isı İletim Katsayısının Ölçülmesi

    Reklam



    Peltier Kullanılarak Katı Cisimlerin Isı İletim Katsayısının Ölçülmesi

    Forum Alev
    Geliştirilen ısı iletim katsayısı cihazı ile ısı konusundaki uygulamalı fizik deneylerinin laboratuar ortamında yapılması amaçlamıştır. Cihaz çeşitli ısı yalıtım, yapı, kaplama malzemeleri ve özellikle tuğla kiremit vb. cisimlerin ısı katsayısının ölçülmesine yönelik endüstriyel değer taşır. Peltier; üzerine DC gerilim uygulanarak, soğutma ve ısıtma işleminde kullanılan termo soğutucudur. Peltier p-n eklemlerinden oluşur. Katı cisimlerin ısı iletim katsayısının hesaplanmasında, peltierin bu özelliği kullanılarak, ısı iletim katsayısı ölçümü yapılacak, katının cisim yüzeyi ısıtılır. Cismin diğer yüzünden yapılan deneysel ölçüm sonuçlarına göre, ısı iletim katsayısı tespit edilir. Cihaz; donanım ve yazılım olmak üzere iki bölümden oluşur. Donanım; cam yünü ile izole edilen bir kutu , peltier termo soğutucu, sürücü devreleri, kontrol ve ölçüm sistemlerinden oluşur. Cihazın; 10 bit ADC, dijital kontrol, ve data portları için popüler olan PIC mikrokontrolcü kullanıldı. Cihazın PC kontrolü ve veri kayıt programı için visual BASIC programlama dili kullanıldı.
    1. Giriş Peltier Etkisi ve TEC Modül
    1834’de Peltier iki metalin ekleminde bir akım geçirildiğinde, akım bir yönde aktığında eklemde ısının yutulduğunu, akımın yöne ters çevrildiğinde ise ısının açığa çıktığını bulmuştur. Yarı iletken halinde elektron enerji farkı daha büyük olabilir ve eklemde daha yüksek e.m.k meydana getirir.




  2. 2
    Fatal
    Özel Üye

    --->: Peltier Kullanılarak Katı Cisimlerin Isı İletim Katsayısının Ölçülmesi

    Reklam



    Bu e.m.k’in boyutu sadece eklemi meydana getiren malzemeye değil, eklemin sıcaklığına da bağlıdır Peltier etkisinde faydalanarak “Peltier effect” p-n eklemlerininin seri olarak bağlanmasıyla TEC “Termo elektrik soğutucu” modül oluşturulur. [Şekil 1.1]

    Şekil 1 1 TEC
    TEC özellikle yeni nesil bilgisayar işlemcilerinin soğutulmasında ve araç tipi buzdolaplarının yapımında kullanılır Bağlantı uçlarına DC akım uygulandığı zaman, bir yüzey soğurken diğer yüzeyısınır Watt olarak güçlerine ve boyutlarına göre çeşitli tip ve modellerde üretilir [Şekil 1.2]

    Şekil 1.2 TEC p-n eklemleri
    TEC modülün iki yüzünün faklı sıcaklıklarda olması, ve akımın yönünün değiştirilmeyle yüzey sıcaklıklarının da değişmesi, katılarda ısı iletim katsayısını hesaplanmasında kullanılabilecek bir özelliktir Üzerinde çalışılan TEC- 12706T125 TEC modülünün boyutları 4 x 4 cm boyutlarındadır. Modüle Vmax 15.4 Volt DC gerilim ve Imax=6 Amper akım uygulandığında modül Q=51.4 wattısı enerjisi elde edilir Oda şartlarında ∇T=70 °C sıcaklık ortaya çıkar. Termo elektrik modülün bilinen Q değeri veüzerine verilen DC gerilim ile ΔT=70 °C kadar ısınması, katı cisimlerin ısı iletim katsayısının bulunmasında kullanılacak deney cihazının temelini oluşturur
    2. Isı iletim Katsayısı
    Isı geçişi fiziksel bir olaydır ve ısı geçiş şekilleri aşağıdaki gibidir;
    A- İLETİM: Bu ısı geçişi türünde, ısı bir katı ya da durgun bir akışkan içinde iletilir. İletim katılarda moleküllerin titreşim ve serbest elektronların hareketi ile olurken akışkanlarda moleküler difüzyon yolu ile meydana gelir. Isı iletimi temel kanunu FOURIER tarafından verilmiştir. Bu kanuna göre iletilen ısı miktarı, ısı akışına dik doğrultudaki ısı akış alanı ve ısı akışı doğrultusundaki sıcaklık gradyanı ile doğru orantılıdır. Bu kanunla kapalı bir şekilde ortaya çıkan orantı sabiti ise ısı iletim katsayısı adını alır. [Şekil 1.3]

    Şekil 1.3 Isı iletim Katsayısı
    B- TAŞINIM: Bu tür ısı geçişinde ısı bir akışkanın hareketi yardımıyla taşınır. İçinde durgun hava bulunan bir ortama yüzeyleri sıcak olan bir cisim konduğunda bir hava hareketi oluşur. Bu hareket dünyanın çekim alanında yoğunluk farklarından doğar Bu akışa ve buradaki ısı taşınımına doğal taşınım denir
    C- IŞINIM: Eğer farklı sıcaklıklardaki iki cisim içinde mutlak vakum olan bir ortamla birbirinden ayrılmış olsalar ve bu cisimlerin birbirini gören yüzeyleri dışındaki diğer yüzeyleri adyabatik olarak yalıtılmış olsa bile zamanla bu cisimlerin sıcaklığının birbirine eşitlendiği yani aralarında bir enerji alışverişi olduğu gözlenir. Bu ısı geçişi türüne ısı ışınımı denir. Isı ışınımı elektromanyetik ışınım olayının bir parçasıdır. Burada enerji atomaltı parçacıklarının yayınımı ile taşınır. Bu yayınım cismin sıcaklık düzeyinin yükseltilmesi ile artar. Mutlak sıfır sıcaklığının üzerinde her sıcaklıkta cisimlerinışınım yaptığı bilinmektedir
    Kondüksiyon ( Isı İletimi ) Sayısı:
    Kondüksiyonla ısı transferi Fourier denklemi ile verilmektedir. Tek boyutlu ısı transferi için;
    Fourier Kanunu;
    Q / A = - k ΔT / dx (1)
    Δx : Malzemenin kalınlığı
    A(m2) : Isı transferi yüzey alanı
    ΔT : Δx boyunca sıcaklık düşmesi
    Buna göre birim zamanda kondüksiyonla ısı transfer miktarı;
    Q ≈ A ΔT / Δx
    Q = k A ΔT / Δx ..(2)
    denklemi elde edilir.
    3. Isı iletim Katsayısı ölçüm Cihaz Tasarımı
    Peltier Isı iletim katsayısı cihazı tasarımı 7 bölümde incelenir. [Şekil 3.1]
    A-Kontrol PC: TEC peltier modüllerin sıcaklık ayarlarını gerçekleştirmek ve sensörlerden bilgi almak için PC bilgisayarın RS232 seri haberleşme portu kullanılır. Seri porttan gelen bilgiler Kontrol programına iletilerek sensör bilgileri kayıt altına alınır.
    B-DataLogger: Sıcaklık sensörleri için LM335 entegresinden çıkan analog sıcaklık değerini dijital sinyal formuna çevirmek için PicMicro DataLogger kullanılır. Datalogger Pic 16f877 mikrokontroller entegresi kullanılarak tasarlanmıştır [Şekil 3.2]
    C-Peltier Kontrol: Peltier TEC modellerinin kontrolünü gerçekleştiren 2 adet röle ve Pic 16f877 mikrokontrolcüden oluşan devredir. Sistemdeki TEC modüllerin istenilen sıcaklık ve soğukluğa ayarlanmasını veya sabit bir sıcaklıkta tutulmasını sağlar. [Şekil 3.2]
    D-Sıcaklık Sensörleri: 1 cm aralıklarla 8 adet LM335-LM35 Sıcaklık sensörü 8 noktadan sıcaklık ölçme işlemini gerçekleştirir.
    E-Fanlar: Pelier TEC modülde oluşan fazla ısının dışarı atılması için kullanılır. [Şekil 3.4]
    F-Peltier: Isıtma ve soğutma işleminde kullanılan TEC Modül. [Şekil 3 4]
    G-Numune: K Sabiti ölçülecek numune bölmesi

    Şekil 3.1 Isı iletim Katsayısı Cihazı Şeması

    Şekil 3.2 8 Kanal PIC DataLogger

    Şekil 3.3 TEC Röle Kontrol Ünitesi

    Şekil 3.4 TEC Modül ve Soğutucu Fanlar
    Burada ölçüm noktalarının arasındaki mesafe 10 mm ve çap 25 mm olarak alınmıştır. Yapılan ilk deneyde elde edilen T1 sıcaklığı 66,5 oC, T8 sıcaklığı 13,5 oC Bundan sonra uygulanan formül ile“k” değeri hesaplanmaktadır. Buna göre; Pirinç için k sabiti;
    A = π * D2 / 4
    A = π * 0,025 2 / 4 = 4,90 * 10-4
    dx=0.01m
    TEC1-12706T125 Modül için;
    Imax=6 A ve Vmax=15.4 volt için Q= 51,4 Watt
    V=12 volt DC gerilimde, I=1.2 Amper akım çeken;
    TEC modül için Q=8.2 Watt
    Q WattsT1 °CT2 °CT3 °CT4 °CT5 °CT6 °CT7 °CT8 °C8,2 W66,565,164,733,832,814,213,813,5
    ΔT = T4-T5 = 33,8 – 32,8 = 1; k = (Q * dx) / (A * ΔT) ; k=8,2 * 0,01 / 4,90*10-4 * 1 = 167,3 W/mK
    Peltier TEC Modül Kontrol & Datalogger PC Program
    Soğutma amaçlı Peltier TEC Modülün ters yüzeyinde 80 derece ile 125 dereceye kadar ısıtma özelliği sayesinde isi katsayısı hesapları 80-125 derece sınırlari içinde yapılır. Deneysel data verilerinin PC ortaminda işlenmesi ve k değerinin hesaplanması amacıyla kontrol programı yazılmıştır. Program alınan deneysel sıcaklık verilerini zamana bağlı olarak bir dosyada saklar. Deneyin başlanğıcından sonuna kadar tüm sistemin durumu izlenir. Program PC nin RS-232 adi verilen seri haberleşme portu aracılığı ile sıcaklık datalarını PIC DataLogger den aldıktan sonra monitörde izlenebilecek hale getirir. Peltiere TEC modüle ait sıcaklık kontrollerinide yapar. Cihaz özellike 30-120 derece ölçüm aralığı içinde tuğla, kiremit, vb. katı cisimlerin ısı iletim katsayılarını ölçmek için kullanılabilir. Cihazın üretiminin mümkün olması ve maliyetinin düşük olması en büyük avantajıdır. [Şekil 4.1]


    Şekil 4.1 Peltier TEC Modül & DataLogger
    4. Referanslar
    [1] Peltier Practise http://www.dansdata.com/peltprac.htm
    [2] Peltier Effect http://en.wikipedia.org/wiki/Peltier_effect
    [3] Cihaz Teknolojisi Sıcaklık ve Kimyasal birleşimin ölçümü, s:50-52MEB Yayinları, 1994
    [4] http://petrus.upc.es/~wwwdib/sisen/P...rmoelectricida
    [5] http://www.ceet.niu.edu/faculty/kostic/th-cond-lab.html
    [6] Kocaeli Üniversitesi, Makine Mühendisliği, Ders Notları
    [7] TEC12706.pdf Peltier TEC data sheet
    [8] PIC 16f877 Microchip.pdf PIC 16F877 data sheet http://www.microchip.com

    Hazırlayan : SEYİT AHMET İNAN, İZZET KARA*, ARİF KOYUN








+ Yorum Gönder
5 üzerinden | Toplam : 0 kişi