Motorlarda Enerji Verimliliği

+ Yorum Gönder
Elektronik ve Elektrik Bölümü Bölümünden Motorlarda Enerji Verimliliği ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    Fatal
    Özel Üye
    Reklam

    Motorlarda Enerji Verimliliği

    Reklam



    Motorlarda Enerji Verimliliği

    Forum Alev
    Yüksek Verimli Motorlar
    Üretilen toplam elektriğin yaklaşık yarısı, sanayi sektöründe kullanılan elektriğin ise yaklaşık üçte ikisi motorlar tarafından tüketilmektedir. Bu da sanayide yüksek verimli motor kullanımının enerji maliyetinin düşürülmesinde ne kadar önemli olduğunu gösterir. Yüksek verimli motorların kullanımı aynı zamanda sera gazları salınımında ciddi azalmalara sebep olmakta, ve enerjide dışa bağımlılığın azaltılmasına katkı yapmaktadır.Tipik bir motorun satın alma maliyeti, o motorun toplam maliyetinin %2’sinden bile azdır. Enerji maliyeti ise toplam maliyetin %98′i olabilmektedir. Yani tipik bir motor ortalama 20 yıl olan çalışma ömrü boyunca satın alma maliyetinin 50 katından fazlasını tükettiği enerjinin maliyeti olarak ödetir. Başka bir deyişle, bir motorun bir kaç ayda tükettiği enerjinin maliyeti, o motorun satın alma maliyetine eşdeğerdir.

    Ortalama bir motor, satınalma maliyetine eşdeğer enerjiyi 2 ayda tüketmektedir. Hatta 5000 YTL’ye satın alınan bir motorun çalışma ömrü boyunca tükettiği enerjinin maliyeti bir milyon YTL’yi geçebilir. Ancak tüm dünyada fabrika yöneticilerinin çoğunluğu bunun bilincinde değildir, ve motor alırken standart ve yüksek verimli motorların ilk maliyetindeki az bir farka (genellikle %10 – %25 arası) tamah edip ileride bunun kat kat fazlasını ilave enerji maliyeti olarak ödemektedirler. Bozulan eski motorları da ucuz olduğu için tekrar tekrar sardırmaktadırlar. Halbuki tekrar sardırılan eski motorların zaten düşük olan verimleri daha da düşebilmekte (her tamirde %0.5 kadar), ve tamirle sağlanan maliyet tasarrufu artan enerji tüketimi ile kısa sürede yok olabilmektedir. Eskisinin yerine alınacak olan yüksek verimli yeni bir motor ise ilave maliyetini tasarruf ettiği enerjiden kısa sürede ödüyecek, çalışma ömrü boyunca da enerji ve maliyet tasarrufu sağlamaya devam edecektir.



    Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de sanayide motorların bakımı, tamiri, ve yenilerinin satın alımından sorumlu kişilerin motor verimliliği ve motorların tükettiği enerjinin maliyetinin boyutu ile ilgili bilinç düzeyleri yeterli olmaktan uzaktır.Ilgili personelin motor verimliliği ile ilgili bilinç düzeyi acilen yükseltilmeli, ve verimliliğin karar mekanizmasında önemli bir kriter konumuna getirilmesi sağlanmalıdır. Verimlilik konusunda ön plana çıkmayan standart motorlar EEF3 sınıfında, verimlilikleri arttırılmış olanlar EFF2 sınıfında, ve verimlilk açısından birinci sınıf olan en yüksek verimli

    motorlar ise EFF1 sınıfında yer almaktadırlar. Bazı çok uluslu firmaların karar vericileri bu gerçeği tüm netliğiyle anlamışlar, ve arızalanan standart motorları en yüksek verimli olanları ile (EFF1 sınıfı) değiştirme kararı alıp bu kararı uygulamaya koymuşlardır. Sanayideki enerji fiatlarının nispeten düşüklüğüne rağmen, yüksek verimli motorlar maliyet farklarını

    genellikle 12 ay içinde amorte etmektedirler. Enerji bilinci yüksek olan işletmeler, yeni kurulan sistemlerde de yüksek verimli motorların kullanılmış olmasına dikkat etmektedirler.Bir örnek vermek gerekirse, 20 hp gücündeki standart bir motorun verimi %88 cıvarındadır. Ama aynı güçteki yüksek verimli bir motorun verimi %91′e çıkmakta, ve en yüksek verimli motorlarda bu değer %93′e ulaşmaktadır. Yani standart motorlar tükettikleri elektrik enerjisinin %12’sini ısıya dönüştürüp atık ısı olarak çevreye yayarken, en yüksek (premium) verimli motorlar bu %12′lik dilimin %5′lık kısmını kullanılabilir mekanik güce çevirip sadece %7′lik kısmı atık ısıya dönüştürmektedir. Düşük atık ısı oranı motorun daha serin çalışmasını sağlayıp ömrünü uzatmakta, ve motorun aşırı yükleme ve anormal işletme şartlarına daha iyi direnç gösterip elektrik akımı ve voltajındaki kalitesizliklere daha toleranslı olmasını sağlamaktadır. Ortalama %75 yük faktörü ile yılda 6000 saat çalışan 20 hp’lık bir motorun %88.3 verimli standart olanı yerine verimi %93.0 olan yüksek verimli olanının seçilmesi yılda 4102 kWh elektrik enerjisinin tasarrufunu netice verecektir.

    Türkiye’de her kWh elektrik üretiminde ortalama 0.65 kg CO salındığı dikkate alınırsa, yüksek verimli motor yılda yaklaşık 3 ton sera gazının atmosfere girmesini önlüyecektir. Enerji tasarrufu ve çevre katkısına ek olarak yüksek verimli motorlar daha yüksek güvenilirlikleri (ve dolayesiyle daha az arızalanıp üretim kaybına daha az sebep olmaları) ve daha düşük bakım masrafları ile de işletme maliyetlerini düşürürler.Verimsiz motorların arızalandıklarında tamir edilerek ve sargılarının yenilenerek ömürlerinin süresiz olarak uzatılması yerine yüksek verimli yenileri ile değiştirilmesi pratiğinin artık yerleşmesi gerekmektedir. Bunun başarılması, sanayide davranış değişikliğinde yeni bir çığır açacaktır.Motorların büyük kısmı çalıştıracakları aletler ile beraber paketlenmekte, ve müşteriler yeni aldıkları bir üründe nasıl bir motor kullanıldığını pek sorgulamamaktadır.

    Bu da motorlarda rekabetçi ortam içinde doğal olarak verimlilik yerine motorun ilk maliyetinin ön plana çıkmasına ve fiatı genellikle %10 ila %25 arası daha ucuz olan standart motorların tercih edilmesine sebep olmaktadır. Bu alışılmış uygulama artık sorgulanmalı, ve yeni motor alımında veya motor tahrikli yeni sistemlerin üretiminde sadece yüksek verimli motorlar dikkate alınmalıdır. Arızalanan standart verimli bir motor tamir edileceği veya tekrar sarılacağı zaman da yüksek verimli motorlar göz önünde bulundurulmalıdır. Hala iş gören eski ama düşük verimli motorlar yenileri ile değiştirileceği durumlar, yüksek verimli motorları hatırlanması gereken zamanlardır. Eğer mevcut motor daha evvel tekrar sarılmışsa veya aşırı büyük ise ve dolayesiyle düşük yükte kullanılıyorsa bu daha da böyledir.

    Motorlarda Enerjİi Tasarrufunu Daha Da Arttırmak İçin Ne Yapmalı

    · Işletmedeki tüm motorların envanteri çıkarılmalı, ve herbir motorun kullanım ve plaka bilgilerini (anma gücü, devir, verim, vs) ve yıllık çalışma saatlerini içeren bir liste hazırlanmalıdır. Dikkatler, gücü 25 hp’den büyük olan ve yılda 2000 saatten fazla kullanılan standart verimli motorlar üzerine yoğunlaşmalıdır.

    Servisteki motorların voltaj ve amperi ölçülmelidir.

    Ekonomik ve enerji verimliliğini arttırıcı sonuçlara ulaşmak için bir motor tamir/değişim politikası hazırlanmalıdır, ve motorlar en uygun uygulama için etiketlenmelidir – mesela derhal veya arızalanınca yüksek verimli bir motor ile değiştirin, arızalanınca şu spesifikasyonlarla sarıma gönderin gibi.

    Motorlar yüke uyumlu olarak seçilmeli, ve aşırı ihtiyatlı davranıp gereğinden büyük motor seçme alışkanlığından vazgeçilmelidir. Böylelikle motorların plakalarında yazılı anma güçlerine göre düşük güçte ve dolayesi ile düşük verimde çalışmaları önlenmelidir. Motorlarda yük arttıkça verim de artar, ve

    motor verimi genellikle %75 yükte azami seviyeye ulaşır. Düşük yüklerde tüketilen elektrik enerjisi mekanik güç yerine artan oranda ısıya çevrilir ve motorlarda aşırı ısınmadan doğan arıza rizkini arttırıp motorun ömrünü kısaltır.

    Değişken hızlı sürücü (DHS) sistemleri
    1. invertörlü veya değişken frekanslı sürücü sistemleri olarak da bilinir
    2. alternatif akımın frekansını ve dolayesi ile motorun dönüş hızını değiştirerek motorun gereğinden fazla yük çekmesini önler. Bu da aynı işin çok daha az enerji kullanarak yapılmasını sağlar.Motorlara invertör sistemi ilavesi ile %50′ye varan enerji tasarrufu mümkündür. Yani aynı iş için motorun tükettiği elektrik enerjisi yarı yarıya azaltılabilir.Invertör ile techiz edilmiş motorların maliyeti elbette daha yüksektir.
    3. Ancak doğru seçilmiş uygulamalarda pompa ve kompresörler gibi – DHS sistemleri maliyetlerini genellikle iki yıl veya daha az bir süre içinde tasarruf ettikleri enerjiden öderler. Bazı analizlere göre motor sistemlerinde enerji tasarruf potansiyelinin sadece %10 kadarlık kısmı verim artışıyla sağlanabilir. Geriye kalan %90′lık kısım ancak motorların invertör sistemleriyle techiz edilmesiyle gerçekleşebilir.
    4. Motor gücünün direk bağlantı yerine indirek olarak düz kayış veya standart V kayışları ile iletildiği sistemlerde kayış kayması ve sürtünmeden dolayı %2 ile %8 arasında kayıplar oluşur. Bu kayıplar ve ortaya çıkan kayış ısınması standart kayışların tırtıllı yüksek verimli V-kayışları ile değiştirilmesiyle önlenebilir.




  2. 2
    AYKIZ
    Bayan Üye

    Cevap: Motorlarda Enerji Verimliliği

    Reklam



    Motorlarda Enerji Verimliliği; Yüksek verimli motorların kullanılmasının yanı sıra motorların ihtiyaca göre seçilmesi de önemli bir başka faktör olarak görülmektedir







+ Yorum Gönder
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 1 kişi