Mustafa Kemal Paşanın, Sinei Millete Dönüş Olayı

+ Yorum Gönder
Öğretim ve Mustafa Kemal Atatürk Bölümünden Mustafa Kemal Paşanın, Sinei Millete Dönüş Olayı ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    gökçe34
    Özel Üye
    Reklam

    Mustafa Kemal Paşanın, Sinei Millete Dönüş Olayı

    Reklam



    Mustafa Kemal Paşanın, Sinei Millete Dönüş Olayı

    Forum Alev
    Bazı siyasetçilerimizin, seçim sonuçları iyi gitmediği veya mecliste arzu ettikleri demokratik ortam, ya da işbirliğinin kurulamaması halinde, zaman zaman gündeme getirdikleri “sinei millete dönme” olayı, büyük Atatürk’ten miras kalan, uygulaması da öyle şov yapmaya gelemeyecek çapta, muhteşem bir olaydır.

    Mustafa Kemal İstanbul’dan ayrılmadan önce hükümet ve ülkenin sivil aydınlarının çözüm olarak ortaya attıkları bütün önerileri ortaya koyduktan sonra kendi görüşlerini şu sözlerle belirtmişti:

    “Ben bu kararların hiçbirinde isabet görmedim. Çünkü bu kararların dayandığı bütün kanıtlar ve mantıklar çürüktü, temelsizdi…, bu durum karşısında bir tek karar vardı. O da ulus egemenliğine dayanan, tam bağımsız yeni bir Türk devleti kurmak”.(1)

    İşte Anadolu’ya geçtikten sonra onu yönlendiren hep bu temel görüş olmuştur. 22 Haziran gecesi arkadaşları ile birlikte ünlü Amasya Bildirisini hazırlayıp yayınladıktan hemen sonra, kendisini davet eden Erzurumluların yapacağı kongreye katılmak için harekete geçti.

    Mustafa Kemal Paşa ve Rauf Bey Sivas Kongresinden önce Erzurum’da yapılması planlanan bölgesel kongreye katılmak için Amasya’dan ayrılırken (25 Haziran 1919) İstanbul hükümeti 23 Haziran tarihli kabine toplantısında, İngilizlerin talep ve ısrarına karşı koyamayarak onu görevinden almayı kararlaştıracaktır. Bunun için ilk olarak İçişleri Bakanı Ali Kemal Bey harekete geçirildi. Ali Kemal hiç vakit kaybetmeden aynı gün valilere gönderdiği şifreli bir emirle “Büyük bir asker olan Mustafa Kemal Paşa’nın görevinde başarısız olduğunu bildirdi. Onun 26 Haziranda yayınladığı beyannamede “Milli ordu teşkil etmenin ve Müdafaai Milliye hazırlamak gibi faaliyetlerin bir felaket olduğunu” ilan ederek Mustafa Kemal Paşa’nın mümkünse tevkif edilip İstanbul’a gönderilmesini istedi. Mustafa Kemal paşayı yakalama görevi de Elazığ valisi Ali Galip Beye verildi. (Ali Galip, Kayserili Feyzioğlu ailesindendir. 1911’de Kurmay Yarbay iken ittihatçı düşmanlığı nedeni ile istifa etmiş, bir yıl sonra Meclise mebus olarak girmiş, 3 Mayısta Elazığ valiliğine atanmıştı) (2)

    Çok iyi bilinen bu olayda Mustafa Kemal’in hareketlerini izliyoruz:

    “Ayın yirmibeşinci günü, Sivas’ta bana karşı bir takım uygunsuz olaylar gelişmeye başlatıldığını öğrendim. 25/26 Haziran gecesi yaverim Cevat Abbas Bey’i çağırdım ve ‘Yarın sabah karanlıkta Amasya’dan güneye gideceğiz’ dedim. Bu gidişimizin gizli tutularak hazırlık yapılması için emir verdim.”

    “Bir yandan da Beşinci Tümen Komutanı ve kurmaylarımla, gizli olarak, şu önlemi kararlaştırdık; Beşinci Tümen Komutanı, tümeninden seçme subay ve erlerle olabildiğince güçlü bir atlı piyade birliğini hemen o geceden başlayarak çabucak kuracaktı (Çünkü birlik yoktu, dağıtılmıştı). Ben, 26 Haziran sabahı karanlıkta arkadaşlarımla birlikte otomobil ile Tokat’a gitmek üzere yola çıkacaktım. Birlik, kurulur kurulmaz, Tokat üzerinden Sivas’a doğru gönderilecek ve benimle bağlantı kurulacaktı. Gidişimiz hiçbir yere telle bildirilmeyecek ve elden geldiğince Amasya’da da açığa vurulmayacaktı.”
    (3)

    Mustafa Kemal burada tamamen bir Komutan gibi hareket etmektedir. Önündeki günlerde belirsizlikler vardır. Anadolu’ya geçeli bir ay olmuşken düşmanlar süratli davranıp onun maksat ve niyetini anlamışlar ve görevinden azlettirmeğe çalışmaktadırlar. Elinde yeterli bir askeri güç yoktur, sivil idari makamlar ona bir tuzak kurmuş beklemektedirler. “Seri davranışlarla beklenmedik bir zamanda düşmanın üzerine gitme” mecburiyetindedir. Mustafa Kemal böylece Sivas’a girer ve Sivas Valisi ve yanındaki Elazığ Valisi Ali Galip Beyi kendisini tevkif etmek yerine karşılamak ve ağırlamak mecburiyetinde bırakır. Burada fazla kalmaz, şehri kongre hazırlıklarıyla baş başa bırakarak Erzurum’a geçer.
    İşte Erzurum’a geldikten birkaç gün sonra İstanbul hükümeti ile ilişkiler sertleşecek ve nihayet 8/9 Temmuz gecesi “Sine-i Millete dönme”(4) olayı gerçekleşecektir.

    O gece Mustafa Kemal Paşanın telsiz aletinin diğer ucunda Padişahın Yaveri vardır ve yanında olan Halife Sultanın onun İstanbul’a dönmesini istediğini bildirir. Mustafa Kemal bölgenin tehlike altında olduğunu ve işlerini henüz bitmediğini beyan ederek dönemeyeceğini belirtir. Karşılıklı görüşme bu temel görüşler üzerinde uzun süre devam eder. Sonunda Sultan “ öyleyse sizi görevden alıyorum” diyerek onu Ordu Müfettişliği görevinden azleder. Mustafa Kemal hemen gönderdiği bir telle “ Görevden alınmam yeterli değil; ben bu güne kadar mensubu olmakla gurur duyduğum Askerlik mesleğimden de istifa ediyorum” diyerek sadece Komutanlıktan değil, askerlik mesleğinden de ayrılmak istediğini beyan etmiştir. İsteğinin Padişah tarafından kabul edilmesi üzerine o artık işsiz, maaşsız ve yetkisiz bir sivil vatandaş olmuştur.

    Mustafa Kemal ve daha önceleri Ordudan ayrılmış olan Rauf Beyler artık ordu mensubu değildirler. Kendilerine teklif edilen her türlü nimeti vatan ve millet sevgisi nedeniyle reddettiklerinden, emekli bile değil, ancak Müstafi (istifa etmiş) subay statüsündedirler. Hiçbir resmi görev ve sorumlulukları kalmamıştır. Erzurumlu bile değildirler. İki lider artık milletin sinesine dönmüşlerdir.

    Millet cevabını çabuk verir. Kongreye Erzurum delegesi olarak seçilmiş olan Emekli Binbaşı Kazım ve Cevat Dursunoğlu Beylerin istifaları ile katılmaları sağlanacak, Mustafa Kemal’in bu kongrede Başkan seçilmesi,(5) onu bundan sonra hükümetin değil ama “halk iradesinin temsilcisi” yapacaktır. Böylece 9 Temmuz gününe kadar Devlet’in temsilcisi olan Mustafa Kemal, 15 günlük bir aradan sonra 23 Temmuz’dan itibaren halkın bir bölümünün temsilcisi olarak siyasi hayata girecek ve uzun ve çetin Milli Mücadele yürüyüşüne devam edecektir.

    Aynı pozisyonda askeri komutanlarla da ilişkisini kesmemiş, Anadolu’da yeni bir otoriteyi ortaya çıkarırken, bir boşluğun olmasına izin vermemiştir.
    Erzurum Kongresi öncesinde hiçbir yetkisi kalmamış Mustafa Kemal, Rauf bey ve arkadaşlarının yollarına devam etme azim ve kararlılığını göstermeleri, başta Kolordu Komutanı Kazım (Karabekir) Paşa olmak üzere Ordu mensuplarının bir iki münferit olay dışında tam kadro yanlarında yer alması(6) ile mümkün olabilmiştir. Bu dönemde Doğu Anadolu’nun kurtarıcısı Kazım Karabekir Paşanın tutum ve davranışlarının Milli Mücadele tarihimizde önemli ve saygın bir yeri vardır. İstanbul Hükümetinin talebine karşı çıkan bu davranış, tıpkı 1908 olaylarında olduğu gibi, Ordunun bundan sonra da iç politikanın en önemli unsuru olmaya devam edeceğinin bir işaretidir.

    Erzurum’dan itibaren Mustafa Kemal’in yakın arkadaşları arasına dâhil olan eski valilerden Mazhar Müfit (Kansu) anılarında, bir gece Mustafa Kemal’in kendisine şu hususları not ettirdiğini nakleder.

    “Zaferden sonra şekli hükümet Cumhuriyet olacaktır. Bunu size daha önce de bir sualiniz münasebetiyle söylemiştim. Bu bir, iki; Padişah ve hanedan hakkında zamanı gelince icap eden muamele yapılacaktır. Üç, tesettür kalkacaktır. Dört, fes kalkacak, medeni milletler gibi şapka giyilecektir. Beş, Latin harfleri kabul edilecek…”(7) Mazhar Müfit bu sözleri mübalağaları bulup, “Vatanı kurtaralım da yeter” dediğini, izin isteyip yatmaya gittiğini ancak Şapka inkılâbından hemen sonra bir karşılaşmaları sırasında Mustafa Kemal Paşanın kendisine kaçıncı maddedeyiz, notlarına bakıyor musun? diye takıldığını anlatır.






  2. 2
    BAKİYE
    Bayan Üye

    Cevap: Mustafa Kemal Paşanın, Sinei Millete Dönüş Olayı

    Reklam



    Yeni bir düşünceyi ortaya koymaktan ziyade bunu uygulamak daha zordur. Milletin iradesinin önemsendiği bir siyaset anlayışını getirilmesi ve bu düşüncenin oturması uzun zaman almıştır.







+ Yorum Gönder
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 1 kişi