Ülkelerin coğrafi özellikleri

+ Yorum Gönder
Yudumla ve Soru(lar) ve Cevap(lar) Bölümünden Ülkelerin coğrafi özellikleri ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    Ziyaretçi

    Ülkelerin coğrafi özellikleri





  2. 2
    HARBİKIZ
    Bayan Üye





    Cevap: ülkelerin coğrafi özellikleri
    AVRUPA’NIN COĞRAFİ KONUMU VE GENEL ÖZELLİKLERİ

    Yüzölçümü bakımından Okyanusya’dan sonra en küçük kıta olan Avrupa, Eski Dünya kara kütlesinin (Avrasya), kuzeybatısında Asya’dan yarımada şeklinde ayrılan küçük bir kısmıdır. Aslında Asya ile Avrupa kıtaları bir bütünsellik gösterir ve Avrasya adım taşımaktadır.

    Kuzeyde Kuzey Buz Denizi, batıda Atlas Okyanusu ve güneyde Akdeniz ile çevrilen olan kıta, Afrika’ya çok yaklaşır. Örneğin bu uzaklıklar, Cebelitarık Boğazı’nda 14 km, Sicilya Boğazı’nda ise 140 km kadardır. Güneydoğuda ise, Ege Denizi, Marmara ve İstanbul - Çanakkale boğazları ile Asya Kıtası ve Ortadoğu topraklarından ayrılır. Doğuda, Asya Kıtası ile olan sının kesinlik taşımasa da Ural Dağları ile Ural Nehri’nin bu iki kıta arasında doğal bir sınır oluşturdukları kabul edilmektedir. Güneydoğuda ise Kafkas Dağları’nın su bölüm çizgisinin Asya ile Avrupa arasında ikinci bir doğal sınır oluşturduğu varsayılmaktadır.

    Ural Dağları ile Hazar Denizi arasındaki sınır ya Ural nehri, ya da bunun daha doğusundaki Emba Nehri’ni takip etmektedir. Hazar Denizi ile Karadeniz arasında ise üç ayrı sınır çizgisi kullanılabilir: Birisi en kuzeyde Hazar ve Azak denizleri arasındaki Kuma Maniç Vadi Çukurluğu; ikincisi.güneyde Kafkas Dağları’nın su bölümü çizgisi; nihayet üçüncüsü, Rusya ile İran ve Türkiye arasındaki siyasi sınırdır. Bu değişken sınırlar sonucunda, bazı coğrafyacılar Azerbaycan, Ermenistan ye Gürcistan’ı Avrupa kıtasına dahil etmektedir bazıları, bu ülkeleri Asya topraklarında varsaymaktadır.

    Avrupa’nın doğu sınırlarından hiç birisi kesin sınır karakteri taşımamakla birlikte, günümüzde bu sınır, genellikle Ural Dağları, Ural Nehri ve Kafkas Dağları’nın su bölüm çizgisinden geçirilmektedir.

    Avrupa, Okyanusya’dan sonra yüzölçümü en küçük olan kıtadır. Kıtanın yüzölçümü 10 523 000 km2 olup; bu alan, yeryüzünün yaklaşık 1/50’ini kaplar. Fakat bazı coğrafyacılara göre Avrupa’nın yüzölçümü 10 400 000 km2, bazılarına göre ise 10 507 000 km2’dir. Öte yandan dünya nüfusunun 1/9’i kadarı bu anakarada yaşamakta, fakat buna karşılık dünya gelirinin % 40’ı bu kıta nüfus payına düşmektedir.

    Avrupa Kıtası, Kuzey yarımkürede 36°-71° kuzey enlemleriyle 10° batı ve 60° doğu boylamları arasında uzanır. Anakaranın en güney ucu Mora yarımadası üzerinde Mataban Burnu (36° kuzey) en kuzey ucu ise Norveç’te yer alan Kuzey Burnu’dur (71° kuzey). Batıda Portekiz’de Roca Burnu (10° batı boylamı) en batı ucunu, doğuda Ural Dağları üzerinden geçen 60° doğu boylamı kıtanın en doğu ucunu oluşturur. Kıta bu enlemler arasında kuzey-güney yönünde 4 000 km’ye ulaşmakta, doğu batı arasındaki genişliği 5 000 km’yi aşmaktadır. Doğu-batı arasındaki uzaklık ve boylam farkı göz önüne alınırsa, kıta üzerinde beş saat diliminin varlığından söz edilebilir. Bunlardan birinci saat dilimi İçinde İspanya, Portekiz ve Fransa yer alırken (0 numaralı Batı Avrupa Saat Dilimi); ikincisi içinde İskandinav ülkeleri, Orta Avrupa ülkeleri, İtalya, Sırbistan ve Arnavutluk (1 numaralı Orta Avrupa Saat Dilimi); üçüncüsünde Doğu Baltık ülkeleri, Romanya, Bulgaristan ve Yunanistan (2 numaralı Doğu Avrupa Saat Diliminde); dördüncüsünde Batı Rusya (3 numaralı Saat Dilimi’nde); beşincisinde ise Rusya’nın Moskova’nın doğusunda kalan kesimleri yer almaktadır (4 numaralı Saat Dilimi).

    Avrupa anakarası, alçak bir kıtadır. Ortalama yükseltisi 330 m. kadardır. Oysa bu değerler Asya’da 1010 m, Amerika’da 650 m, Afrika’da 600 m, ve Türkiye’de 1132 m’yi bulmaktadır. Kıtada yükselti basamaklarının dağılışı da diğer anakaralara oranla çok farklıdır. Örneğin 0-200 m. yükseltilerin kapladığı alan kıtanın % 60 oranını bulurken; 200 - 500 m.ler arası % 24; 500 - 1000 m.ler arsası % 10; 1000 - 1500 m.ler arası % 5’lik değerlere sahiptir.

    Kıtanın doğu yarısı, monoton yapısı, silik topografyası ile hemen hemen Kuzey Asya ovalarının bir devamı gibidir. Bu nedenle Doğu Avrupa, asıl Avrupa’nın gerçek bir parçası olmaktan çok onunla Asya arasında geniş bir geçit alanı durumundadır.



    Avrupa’nın genel coğrafi özelliklerini maddeler halinde şöyle özetleyebiliriz:

    1- Ortalama yüksekliği çok az (330 m.) olan Avrupa, geniş çöl arazilerine sahip olmayan tek kıtadır. Akarsu ulaşımının en yoğun ve ülkeler arası göçlerin en fazla olduğu kıtadır.

    2- Genel görünüm itibari ile büyük bir yarımadayı andıran kıta, yüzlerce ada ve yarımadayı kapsamaktadır. Özetle, kıyılarındaki girinti ve çıkıntılarının fazla olmasından dolayı, Avrupa’da iç deniz, yarımada, ada, körfez ve koy sayısı çok fazladır. Buna rağmen kıtada hiç denize kıyısı olmayan ülkelerin sayısı 14’ü aşmaktadır.

    3- Aritmetik nüfus yoğunluğunun pek fazla olmadığı bir kıtadır (50 kişi/km2). Fakat Hollanda, Belçika, Malta ve San Marino gibi ülkelerde km2’ye düşen insan sayısı 300’ü aşmaktadır. Hayat ve gelir seviyesi yüksektir. Nüfus artış hızı doğurganlıktaki hızlı azalmalar sonucu çok düşüktür. Avrupa, genç nüfus oranı azalan, oysa yaşlı nüfus oranı artmakta olan bir kıtadır. Hatta bazı ülkelerde (Rusya, Bulgaristan, Almanya, Macaristan, Ukrayna, Letonya, Estonya) nüfus azalması görülmektedir.

    4- Avrupa, dünyada ihracat ve ithalatta önde gelen kıtadır. Dünya sanayi ürünlerinin üçte biri bu kıtada üretilmektedir. Sanayileşmiş ülkelerin toplandığı bir kıtadır. Birleşik Krallık, Fransa, Hollanda, Belçika, İsveç, İtalya ve Almanya sanayileşme açısından çok ileri durumdadır. Dünyanın yaklaşık 1/50’ini kaplayan ve dünya nüfusunun 1/9’ini oluşturan Avrupa kıtası dünya gelirinin % 40’ına sahiptir.

    5- Çeşitli milletlere mensup insanların yaşadığı Avrupa’da 46 ülke vardır. Krallık, Prenslik, (Cumhuriyet gibi farklı yönetim şekillerinin görüldüğü kıtada, komşu ülkeler arasında dil bakımından ve ekonomik açıdan önemli farklar bulunmaktadır. Kıtada Slav, Latin, Germen, Ural - Altay dilleri yaygınlık gösterir. Ayrıca kıtada Ortodoks, Katolik ve Protestan nüfusun sayısal üstünlüğü görülse de az miktarda Müslüman ve Yahudi de yaşamaktadır.

    6- Beş saat dilimi üzerinde yer alan Avrupa bir devrimler kıtasıdır. Özellikle demokrasi, sanayi ve bilimsel açıdan dünyayı etkileyen devrimlerin büyük bir bölümü bu kıtada gerçekleşmiştir. Bugün ihracat, endüstri, tarım, turizm, enerji, kültür, eğitim gibi alanlarda dünyanın adeta lokomotif-önder kıtasıdır.

    7- Doğal kaynaklar ve hammaddeler bakımından büyük ölçüde kendine yeterli bir kıtadır. Fakat bazı enerji kaynakları, maden ve tarım ürünleri bakımından dışa bağımlılık söz konusudur.

    8- Doğurganlık oranı, bebek ölüm oranı ve nüfus artış hızı en az olan kıtadır.

    9- Ortalama yaşam süresi en uzun, yaşlı nüfus oranı en fazla olan kıtadır.

    10- Eğitim, kültür, sağlık ve refah seviyesi en yüksek olan kıtadır.

    11- Gelen turist sayısı ve turizm geliri bakımından (turizm harcamaları) dünyada birinci sıradadır.

    12- Avrupa kıtasının dünya ekonomisi içindeki yeri ve önemi büyüktür. Özellikle Avrupa Birliği ülkeleri gelişmiş ekonomileri ve yüksek yaşam standartları ile dikkat çeken ülkeler grubunu oluşturmaktadırlar. AB ülkeleri dünya yüzölçümünün % 1,6’sını ve dünya nüfusunun % 6,4’ünü oluşturmalarına rağmen, dünya çimento üretiminin % 15’ini, et üretiminin % 17’sini, elektrik üretiminin % 16,4’ünü, çelik üretiminin % 19,6’sını, süt üretiminin % 23,4’ünü, otomobil üretiminin % 40’ını, şarap üretiminin % 62,4’ünü, şeker pancarı üretiminin % 42’sini, çinko üretiminin % 26,4’ünü, peynir üretiminin % 42’sini üretmektedirler.

    Avrupa; iklim, nüfus, tarım, eğitim ve sanayi gibi etmenlerde, Asya’dan çok farklı oluşu nedeniyle, öteden beri daima ayrı bir kıta olarak düşünülmektedir. Ancak kıtanın Asya ile olan sınırını çizmek bir hayli zordur. Çünkü gerek Rusya Federasyonunun ve gerekse Türkiye’nin her iki kıtada toprakları vardır. Bu iki ülke hem Avrupa ve hem de Asya ülkesidirler.







+ Yorum Gönder
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 1 kişi