Kipler Nedir

+ Yorum Gönder
Yudumla ve Soru(lar) ve Cevap(lar) Bölümünden Kipler Nedir ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    Ziyaretçi

    Kipler Nedir





  2. 2
    Son Yolcu
    Bayan Üye





    Cevap: Kiplerile ilgili bilgi

    Kip, dilbilgisinde, eylemlerle dile getirilen ve konuşanın kendi sözleri karşısındaki tutumunu yansıtan, hareket, olay ya da oluşla ilgili anlatım biçimi. Kiplerin bazılarında bir olayı gösterme, haber verme, bir koşula bağlama; bazılarında da isteme, dileme, buyurma söz konusudur.

    Kipler, çekimli eylemlerde köklere getirilen ekler yardımıyla arılatılır. Türkiye Türk- çesiyle ilgili dilbilgisi yapıtlarında “kip” kavramı genellikle “zaman” kavramıyla birlikte ele alınır ve iki tür kip ayırt edilir: Bildirme kipleri ve isteme kipleri. (Bazı dilbilgisi uzmanları, isteme kipi yerine tasarlama kipi terimini kullanır.)
    Bildirme kiplerinde eylemler geçmişle, şimdiyle, gelecekle ya da geniş bir zarrran süresiyle ilgili hareketleri bildirir ve doğrudan doğruya belli bir zamanı belirten belirli geçmiş, belirsiz geçmiş, şimdiki zaman, gelecek zaman ve geniş zamanı kapsar. Eylem kök ya da gövdelerine bu zamanları gösteren eklerin getirilmesiyle kurulan bildirme kipleri, çekimin gerekli kıldığı kişi eklerini alır. Belirli geçmiş zaman, eylemin dile getirdiği kavramın, içinde yaşanan zamandan daha önce yapıldığını kesin bir biçimde bildirir ve Türkçede “-dı” (“-di”, “-du”, “-dü”, “-tı”, “-ti”, “-tu”, “-tü”) ekiyle kurulur (“al-dı-n”). Belirsiz geçmiş zaman, eylemin dile getirdiği işin daha önce yapıldığını, bir başkasından aktararak belirsiz bir biçimde bildirir ve Türkçede “-mış” (“-miş”, “-muş”, “-müş”) ekiyle kurulur (“al-mış-sın”). Şimdiki zaman, eylemin dile getirdiği hareket, iş ve oluşun içinde yaşanılan zamanda başlayıp sürdüğünü belirtir ve Türkçede “-iyor” (“-iyor”, “uyor”, “-üyor”) ekiyle oluşur (“al-ıyor-sun”). Gelecek zaman, eylemle dile getirilmek istenen kavramın, içinde yaşanılan zamandan sonra gerçekleşeceğini belirtir ve Türkçede “-acak” ( -ecek”) ekiyle kurulur (“al-acak-sın”). Geniş zaman, eylemin dile getirdiği kavramın, geniş zaman içinde her zaman gerçekleştiğini, gerçekleşeceğini gösterir ve Türkçede “-r” (“-ar”, “-er”, “-ır”, “-ir”, “-ur”, “-ür”) ekiyle kurulur (“al-ır-sın”).

    İsteme kipleri ise eylemlerin anlattığı kavramları belirtirken dilek, istek, gereklik, buyrum gibi kavramları da yansıtır. Bu kipler, dilek-koşul, istek, gereklik ve buyrum kipleri olmak üzere dörde ayrılır. Dilek-koşul kipi, dilek kavramını taşır ve eylem kök ya da gövdelerine “-sa” (“-se”) ekinin getirilmesiyle oluşur (“al-sa-n”). İstek kipi, eyleme istek kavramını katar ve eylem kök ya da gövdelerine “-a” (“-e”) ekinin getirilmesiyle kurulur (“al-a-sın”). Gereklik kipi, eylemin yerine getirilmesi gerektiğini gösterir ve eylem kök ya da gövdelerine “-malı” (“-meli”) ekinin getirilmesiyle oluşur (“al-malı-sın”). Buyrum kipi, eylemin yapılması gerektiğini buyurarak belirtir. Bu kipte kullanılan kişi ekleri değişiktir. Ayrıca birinci tekil ve çoğul kişi kullanımı yoktur: “al” (sen), “alsın” (o), “alın”, “alınız” (siz), “alsınlar” (onlar). Kip nedir, kip örnekleri ve açıklamasını aktardık.








+ Yorum Gönder
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 2 kişi